Oferta

Ocena zagrożenia wybuchem

W zakładach przemysłowych do wybuchu nie dochodzi „nagle”. Zawsze wcześniej pojawiają się warunki, które go umożliwiają – mieszanina palna, źródło zapłonu, brak kontroli nad procesem. Ocena zagrożenia wybuchem pozwala je wychwycić, zanim staną się realnym problemem.

W Atex Doradztwo zajmujemy się tym od strony praktycznej. Sprawdzamy, gdzie w instalacji faktycznie istnieje ryzyko, jak zachowują się media procesowe, jakie temperatury, ładunki elektrostatyczne i scenariusze zapłonu są realne – a nie tylko „teoretyczne z normy”. Na tej podstawie powstaje rzetelna ocena, która ma sens techniczny i obroni się podczas audytu lub kontroli. To nie jest dokument „do segregatora”. To narzędzie, które pomaga bezpiecznie prowadzić proces, dobrać właściwe zabezpieczenia i uniknąć kosztownych przestojów.

KONTAKT
lub zadzwoń +48 690 025 027

Andrzej Bobula

Ekspert ds. bezpieczeństwa w obszarze ATEX i bezpieczeństwa maszyn, specjalizujący się w ocenie ryzyka wybuchu oraz analizie maszyn używanych do produkcji materiałów wybuchowych. Uprawniony do wykonywania prac związanych z dostępem do materiałów wybuchowych (Wojskowy Instytut Techniki Uzbrojenia). Posiada bogate doświadczenie w zakresie certyfikacji maszyn zgodnych ze standardami ATEX oraz oceny zgodności maszyn z Dyrektywą Maszynową 2006/42/WE (CE).

Czym jest ocena zagrożenia wybuchem?

Najprościej mówiąc – to odpowiedź na jedno, bardzo konkretne pytanie: czy w danym miejscu może dojść do wybuchu i dlaczego właśnie tam.

Nie chodzi o teoretyczne rozważania ani przepisy czytane z kartki. Chodzi o realne warunki pracy: co płynie w instalacji, co się nagrzewa, gdzie osadza się pył, jak pracują ludzie i maszyny, a gdzie najczęściej „coś idzie nie tak”.

Jako dokument ocena zagrożenia wybuchem porządkuje te informacje i pokazuje:

  • w których obszarach ryzyko jest faktyczne,
  • gdzie wystarczy drobna zmiana warunków, by pojawiło się zagrożenie,
  • które elementy instalacji wymagają szczególnej uwagi.
Skontaktuj się z nami

W praktyce ocena pozwala zidentyfikować źródła zapłonu w strefach zagrożonych wybuchem, które w codziennej pracy często pozostają niezauważone – takie jak przegrzewanie elementów, iskry czy wyładowania elektrostatyczne. Dla wielu firm to pierwszy moment, w którym ryzyko przestaje być pojęciem abstrakcyjnym, a zaczyna być zrozumiałym obrazem procesu. Bez straszenia, bez przesady – za to z jasnymi wnioskami.

Ocena zagrożenia wybuchem nie jest działaniem „na wszelki wypadek”. W określonych warunkach jest obowiązkiem wynikającym wprost z przepisów, a odpowiedzialność za jej wykonanie spoczywa na pracodawcy lub właścicielu obiektu.

Jeżeli w zakładzie występują gazy, pary lub pyły palne, a proces technologiczny może prowadzić do powstania atmosfery wybuchowej, ocena zagrożenia wybuchem staje się punktem wyjścia do dalszych działań technicznych i organizacyjnych – w tym do opracowania Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem.

Obowiązek ten wynika w szczególności z:

  • Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r.
    w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
    (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719)
    regulującego m.in. kwestie identyfikacji zagrożeń pożarowych i wybuchowych,
  • Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r.
    w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy,
    związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej
    aktu, który wdraża do polskiego prawa dyrektywę ATEX USERS 1999/92/WE.

Przy wykonywaniu oceny stosuje się również zapisy norm dotyczących atmosfer wybuchowych oraz zasad postępowania w strefach zagrożonych wybuchem. Same przepisy nie wskazują jednak gotowego „schematu”, który można skopiować dla każdego zakładu.

Dlatego w praktyce kluczowe znaczenie ma doświadczenie osoby wykonującej ocenę – umiejętność przełożenia wymagań prawnych na realne warunki procesu, instalacji i organizacji pracy. Dobrze wykonana ocena nie tylko spełnia wymagania formalne, ale przede wszystkim realnie ogranicza ryzyko wybuchu i problemy podczas kontroli lub audytu.

Najważniejsze są rzeczywiste warunki pracy, a resztę da się uzupełnić w trakcie.

Warto przygotować:

  • wykaz używanych substancji i mediów,
  • opis procesu technologicznego (nawet roboczy),
  • dostępną dokumentację maszyn i instalacji,
  • schematy lub rysunki – jeśli są dostępne.

Braki w dokumentacji nie blokują wykonania oceny. W wielu zakładach porządkujemy te informacje dopiero w trakcie prac.

Ocena zagrożenia wybuchem jest potrzebna zawsze wtedy, gdy w obiekcie realnie mogą powstać warunki do zapłonu – nawet jeśli do tej pory „nic się nie wydarzyło”.

W praktyce dotyczy to sytuacji, gdy:

  • w procesie używane są gazy, pary lub pyły palne,
  • prowadzone są operacje technologiczne z udziałem substancji łatwopalnych,
  • nastąpiła zmiana technologii, surowców lub urządzeń,
  • pojawiło się zdarzenie typu near miss (iskra, przegrzanie, wyciek),
  • przygotowywany lub aktualizowany jest Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem,
  • zakład szykuje się do audytu ATEX lub kontroli.

Jeśli którykolwiek z tych punktów dotyczy Twojego obiektu, ocena nie jest formalnością – jest realnym elementem zarządzania ryzykiem. 

Efektem oceny zagrożenia są konkretne wnioski techniczne, na których można pracować dalej.

W praktyce klient otrzymuje:

  • raport z oceny zagrożenia wybuchem,
  • identyfikację potencjalnych źródeł zapłonu,
  • określenie stref zagrożenia wybuchem w obiekcie,
  • jasne wnioski i zalecenia techniczne,
  • materiał stanowiący podstawę do opracowania lub aktualizacji DZPW.

Dokumentacja jest czytelna i przygotowana tak, aby mogła być wykorzystana podczas audytu, kontroli lub dalszych prac projektowych.

Czas realizacji oceny nie jest sztywny, bo każdy obiekt działa w innym kontekście.

Najczęściej:

  • trwa od kilku dni do kilku tygodni (1-3 tygodnie),
  • zależy od wielkości obiektu,
  • liczby i rodzaju procesów technologicznych,
  • rodzaju stosowanych substancji,
  • stopnia skomplikowania instalacji.

Zakres i harmonogram ustalane są indywidualnie – tak, aby ocena miała sens techniczny, a nie była „robiona na skróty”.

Dobrze wykonana ocena zagrożenia wybuchem zmniejsza ryzyko tam, gdzie wcześniej było ono tylko „przeczuwane”.

W praktyce oznacza:

  • mniejsze ryzyko niekontrolowanych zapłonów i przestojów,
  • lepsze decyzje przy doborze urządzeń i zabezpieczeń,
  • mniej problemów podczas audytów i kontroli,
  • większą przewidywalność pracy instalacji.

To narzędzie, które pozwala działać świadomie – zamiast reagować dopiero wtedy, gdy coś pójdzie nie tak.

Zaufali nam

  • logo partnera polpharma

Klienci o nas

  • Usługi tej firmy są zawsze realizowane na czas i z najwyższą starannością, co sprawia, że każdy klient czuje się wyjątkowo.
  • Profesjonalizm i indywidualne podejście do klienta to znaki rozpoznawcze Pana Andrzeja, dzięki czemu współpraca z firmą Atex Doradztwo to czysta przyjemność.
  • Elastyczność i szeroka oferta usług tego przedsiębiorstwa gwarantują zadowolenie nawet najbardziej wymagających klientów. Polecam!!!

Jakie elementy powinna zawierać ocena zagrożenia wybuchem?

Prawidłowo wykonana ocena zagrożenia wybuchem obejmuje w szczególności:

  • identyfikację pomieszczeń i obszarów, w których może występować ryzyko wybuchu,
  • wskazanie potencjalnych źródeł zapłonu, takich jak instalacje elektryczne, urządzenia technologiczne czy procesy robocze,
  • klasyfikację stref zagrożenia wybuchem wraz z odpowiednią dokumentacją opisową i graficzną.

Jednak na tym analiza się nie kończy. Kompleksowa ocena zagrożenia wybuchem powinna uwzględniać również:

  • szczegółową charakterystykę procesów technologicznych oraz ich wzajemne oddziaływanie,
  • substancje, gazy, pyły i mieszaniny występujące w danym procesie,
  • precyzyjną klasyfikację stref EX,
  • ocenę prawdopodobieństwa powstania atmosfer wybuchowych oraz ich możliwych źródeł zapłonu,
  • analizę i prognozę potencjalnych skutków wybuchu dla ludzi, obiektu i środowiska.

Warto pamiętać, że tylko całościowe podejście do oceny zagrożenia wybuchem pozwala realnie ograniczyć ryzyko i spełnić wymagania prawne wobec obiektów przemysłowych.

Jak rozumieć pomieszczenia zagrożone wybuchem?

Pomieszczenia zagrożone wybuchem to przestrzenie, w których istnieje realne ryzyko powstania mieszanin wybuchowych. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy substancje palne osiągają stężenia mieszczące się w granicach wybuchowości gazów – i właśnie ten moment jest najczęściej niedoszacowany w praktyce zakładów.

Mówimy tu o sytuacjach, w których gazy palne, pary, mgły lub pyły mogą występować w takim stężeniu i proporcjach, że po zainicjowaniu zapłonu dochodzi do wybuchu (wystarczy gwałtowny przyrost ciśnienia, który w przypadku wybuchu przekracza 5 kPa i powoduje uszkodzenia konstrukcji lub zagrożenie dla ludzi).

W praktyce pomieszczenia zagrożone wybuchem to bardzo często:

  • hale produkcyjne i magazyny z substancjami palnymi,
  • miejsca przesypywania, mieszania lub dozowania materiałów,
  • obszary wokół instalacji technologicznych, zbiorników i rurociągów,
  • przestrzenie, w których osadza się pył lub gromadzą się opary.

W warunkach, któe opisaliśmy wyżej, do zapłonu może dojść nawet przy bardzo niewielkiej energii, dlatego tak istotne jest zrozumienie, czym jest minimalna energia zapłonu (MEZ) i dlaczego ma kluczowe znaczenie w strefach Ex. 

Dlatego w takich miejscach każdy proces i każda czynność musi być analizowana pod kątem ryzyka zapłonu, a nie tylko „zgodności na papierze”.

Graficzna dokumentacja klasyfikacyjna a ocena zagrożenia wybuchem – co powinna zawierać?

Graficzna dokumentacja klasyfikacyjna nie jest dodatkiem ani „ładnym załącznikiem”. To jedno z najważniejszych narzędzi Oceny Zagrożenia Wybuchem, bo pokazuje zagrożenie w sposób czytelny i jednoznaczny.

Jej głównym celem jest:

  • wizualne przedstawienie rodzaju i zasięgu stref zagrożenia wybuchem,
  • pokazanie, gdzie dokładnie w obiekcie występuje ryzyko zapłonu,
  • wskazanie źródeł emisji substancji palnych i potencjalnych źródeł zapłonu.

Dobrze wykonana dokumentacja graficzna pozwala:

  • pracownikom zrozumieć, w których obszarach obowiązują szczególne zasady,
  • służbom utrzymania ruchu i BHP podejmować świadome decyzje techniczne,
  • służbom ratunkowym szybko ocenić sytuację w razie zdarzenia.

To właśnie na podstawie tej dokumentacji dobiera się urządzenia Ex, planuje zabezpieczenia i organizację pracy w strefach zagrożonych wybuchem.

Ocena zagrożenia wybuchem a Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem – jak to się ze sobą łączy?

W praktyce bardzo często pojawia się pytanie, czy ocena zagrożenia wybuchem i Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem to ten sam obowiązek, tylko nazwany inaczej. Nie – i to rozróżnienie ma duże znaczenie nie tylko formalnie, ale przede wszystkim technicznie. Ocena zagrożenia wybuchem odpowiada na pytanie, gdzie i dlaczego w danym obiekcie może dojść do zapłonu, natomiast DZPW opisuje, jak to ryzyko jest kontrolowane w codziennej pracy zakładu. Jedno wynika bezpośrednio z drugiego i bez rzetelnej oceny dokument zabezpieczenia przed wybuchem bardzo szybko traci sens.

Poniższe zestawienie pokazuje, czym w praktyce różnią się te dwa elementy i dlaczego nie można ich traktować zamiennie.

Zakres

Ocena zagrożenia wybuchem

Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem (DZPW)

Czym jest

Analiza techniczna ryzyka wybuchu w obiekcie

Dokument organizacyjno-techniczny

Główny cel

Identyfikacja zagrożeń, stref Ex i źródeł zapłonu

Opis sposobu ograniczania i kontroli ryzyka

Na czym się opiera

Procesach, substancjach, instalacjach i warunkach pracy

Wynikach oceny zagrożenia wybuchem

Co zawiera

Analizę ryzyka, klasyfikację stref, wnioski techniczne

Środki techniczne, procedury i organizację pracy

Kiedy powstaje

Na etapie analizy bezpieczeństwa instalacji

Po wykonaniu oceny zagrożenia wybuchem

Czy jedno zastępuje drugie

❌ Nie

❌ Nie

Rola w systemie ATEX

Fundament techniczny

Dokument wymagany formalnie

Ocena zagrożenia wybuchem – cena i zakres

Nie istnieje jedna, „sztywna” cena oceny zagrożenia wybuchem. Każdy obiekt jest inny, a koszt zależy od realnego zakresu prac, a nie od samej nazwy usługi.

Na cenę wpływają m.in.:

  • stopień skomplikowania procesów technologicznych,
  • rodzaj i ilość stosowanych substancji palnych,
  • wielkość i układ obiektu,
  • liczba potencjalnych stref zagrożenia wybuchem,
  • dostępność dokumentacji technicznej.

Dlatego ocenę zawsze poprzedza rozmowa i wstępna analiza zakresu. Dzięki temu klient otrzymuje rzetelną wycenę, a nie orientacyjną kwotę „w ciemno”.

Jeżeli chcesz wiedzieć, jak wygląda to w przypadku Twojego zakładu, najlepszym krokiem jest bezpośredni kontakt – pozwala szybko określić zakres, czas realizacji i realne koszty.

Często zadawane pytania

Termin ten odnosi się do sytuacji, w której w pomieszczeniu lub przestrzeni zewnętrznej mogą wystąpić mieszaniny wybuchowe, takie jak gazy palne, mgły, pyły czy pary, które w przypadku zapłonu mogą spowodować wybuch.

Ryzyko wybuchu zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj używanych materiałów, procesy technologiczne czy warunki przechowywania.

Podstawą prawną jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. oraz Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. dotyczące ochrony przeciwpożarowej i bezpieczeństwa w miejscach pracy.

Jeśli w pomieszczeniu są prowadzone procesy technologiczne z użyciem materiałów mogących wytworzyć mieszaniny wybuchowe, takie jak gazy, mgły lub pyły, istnieje ryzyko wybuchu. Należy przeprowadzić odpowiednią ocenę, aby to potwierdzić lub wykluczyć.

Firma, która wykonuje Ocenę Zagrożenia Wybuchem, powinna zamieścić w dokumencie rodzaj i zasięg stref zagrożenia wybuchem wraz z opracowaniem graficznej dokumentacji, lokalizację i identyfikację źródeł emisji oraz potencjalne źródła zapłonu.

Ocena powinna być aktualizowana za każdym razem, gdy zachodzą zmiany w procesach technologicznych, wprowadzane są nowe substancje lub gdy zachodzi potrzeba dostosowania do zmieniających się przepisów prawnych.

Ocenę powinien przeprowadzić specjalista w dziedzinie ochrony przeciwwybuchowej, mający odpowiednią wiedzę i doświadczenie, np. firma Atex Doradztwo.

Podczas wyznaczania stref zagrożenia wybuchem uwzględnia się czynniki takie jak rodzaj i ilość substancji wybuchowej (gazów, mgieł lub pyłów), możliwość wystąpienia źródeł zapłonu oraz warunki panujące w danej przestrzeni.

Tak, ocena zagrożenia wybuchem dotyczy zarówno pomieszczeń wewnętrznych, jak i przestrzeniach zewnętrznych odpowiednich stref zagrożenia, zwłaszcza tam, gdzie mogą wystąpić mieszaniny wybuchowe.

Dokumentacja w zakresie stref zagrożenia wybuchem przedstawia rodzaj i zasięg stref zagrożenia wybuchem wraz z opracowaniem graficznej dokumentacji, lokalizację i identyfikację źródeł emisji oraz potencjalne źródła, które mogą zainicjować zapłon.

Główne źródła zapłonu to wszelkie urządzenia, procesy lub czynniki, które mogą zainicjować zapłon mieszanin wybuchowych, takich jak gazy, mgły lub pyły.

Nie każde, ale w pomieszczeniach, gdzie prowadzone są procesy technologiczne z użyciem materiałów mogących wytworzyć mieszaniny wybuchowe, istnieje podwyższone ryzyko wybuchu. Dlatego tak ważna jest dokładna ocena ryzyka wybuchu.

Kwestie te reguluje Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.

Przyrost ciśnienia podczas wybuchu może być spowodowany przez wiele czynników, takich jak ilość i rodzaj substancji wybuchowej, jej koncentracja, obecność źródeł zapłonu oraz warunki panujące w danej przestrzeni, zwłaszcza w zwartej przestrzeni.

Główne zasady postępowania w miejscach zagrożonych wybuchem są określone w rozporządzeniach i normach, które zalecają m.in. odpowiednie zabezpieczenia, regularne kontrole, szkolenia pracowników oraz właściwe przechowywanie materiałów wybuchowych zgodnie z zasadami bezpieczeństwa.

Ocena zagrożenia wybuchem to analiza, która pokazuje, czy w danym miejscu mogą powstać warunki do zapłonu i wybuchu – oraz dlaczego właśnie tam.
W praktyce nie chodzi o teorię, ale o realne procesy: używane substancje, temperatury, sposób pracy instalacji, możliwość powstawania iskier czy wyładowań elektrostatycznych. Dobrze wykonana ocena pozwala zrozumieć ryzyko i świadomie nim zarządzać, zanim stanie się problemem.

Tak – ocena zagrożenia wybuchem jest obowiązkowa, jeśli w obiekcie mogą występować atmosfery wybuchowe. Wynika to wprost z przepisów prawa wdrażających dyrektywę ATEX USERS.
Wykonuje się ją m.in. wtedy, gdy w procesie używane są gazy, pary lub pyły palne, przy zmianach technologii, po zdarzeniach typu near miss oraz zawsze jako podstawę do sporządzenia lub aktualizacji DZPW.

Nie. To dwa różne, ale ściśle powiązane elementy.
Ocena zagrożenia wybuchem jest analizą techniczną, która identyfikuje ryzyko, strefy Ex i źródła zapłonu.
Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem (DZPW) powstaje na jej podstawie i opisuje, jak to ryzyko jest kontrolowane w organizacji – od środków technicznych po procedury.

Nie ma jednego sztywnego terminu. Ocenę zagrożenia wybuchem aktualizuje się zawsze wtedy, gdy zmieniają się warunki, które mają wpływ na bezpieczeństwo.
Dotyczy to m.in. zmian technologii, surowców, maszyn, organizacji pracy, a także zdarzeń niebezpiecznych. Jeśli proces „nie jest już taki sam jak kiedyś”, ocena również przestaje być aktualna.

Po wykonaniu oceny klient otrzymuje czytelną dokumentację, która ma realną wartość użytkową.
Obejmuje ona m.in. raport z oceny, identyfikację źródeł zapłonu, klasyfikację stref zagrożenia wybuchem oraz konkretne wnioski i zalecenia techniczne. Dokument stanowi podstawę do dalszych decyzji – od doboru urządzeń Ex po aktualizację DZPW.

Zobacz także inne nasze usługi

Odwiedź naszego bloga

Zobacz wszystkie wpisy

Posiadamy ponad 12 lat doświadczenia w przemyśle

Bezpieczeństwo w strefach zagrożonych wybuchem

100%

pozytywnych opinii

235+

zrealizowanych projektów

200+

zadowolonych klientów

Skontaktuj się z nami!

Email

biuro@atex-doradztwo.pl

Telefon

+48 690 025 027