Jakie kable do stref Ex? Zobacz, jakie przewody stosować w strefach zagrożonych wybuchem

Dobór kabli do instalacji w strefach zagrożonych wybuchem to temat, który nie wybacza niedopatrzeń. W strefie Ex nie ma miejsca na przypadek – tu każdy detal może decydować o bezpieczeństwie ludzi i infrastruktury. Jeśli zastanawiasz się, jakie kable w strefie Ex są dopuszczalne, czym różnią się przewody Ex od standardowych i co oznacza, że kabel jest iskrobezpieczny, ten poradnik jest właśnie dla Ciebie. Bez zbędnego teoretyzowania, za to z naciskiem na praktyczne wymagania, konkretne parametry i realne ryzyka, które mogą Cię zaskoczyć, jeśli temat potraktujesz po macoszemu.

Czy Twój kabel przetrwa w strefie wybuchu? Sprawdź, zanim będzie za późno

Zanim jeszcze zastanowisz się, jakie kable w strefie Ex są właściwe, zrób krok wstecz i spójrz na szerszy obraz. W miejscach zagrożonych wybuchem nie ma miejsca na kompromisy – nawet najmniejsza awaria kabla może uruchomić reakcję łańcuchową, której skutki są trudne do przewidzenia. Właśnie dlatego sam kabel to nie tylko kawałek przewodu – to bariera, która może uratować życie. W strefach Ex obowiązują zasady, które nie wybaczają błędów. 

Odpowiednia powłoka, właściwa odporność na uszkodzenia, kompatybilność z dławikami, dobra izolacja – to wszystko nie jest „mile widziane”, tylko absolutnie wymagane. I tu pojawia się pytanie, które zadaje sobie każdy projektant, inspektor czy wykonawca: czy kabel jest ognioszczelny, odporny na migrację gazów i czy faktycznie spełnia wymagania normy PN-EN 60079-14? Bo w strefach, gdzie obecne są opary lub pyły łatwopalne, nie chodzi o to, żeby „było jakoś”. Chodzi o to, by było dokładnie tak, jak przewidują regulacje – nic mniej. I właśnie dlatego warto przyjrzeć się, z jakiego kabla faktycznie korzystasz, zanim strefa Ex przypomni Ci o sobie w najgorszy możliwy sposób.

Jak dobrać kabel do strefy Ex bez popełnienia kosztownego błędu?

Dobrze zaprojektowana instalacja w strefie zagrożonej wybuchem to układ naczyń połączonych – niewłaściwy kabel potrafi przekreślić cały plan ochronny, nawet jeśli wszystkie inne komponenty są dobrane perfekcyjnie. Dobór odpowiedniego kabla nie sprowadza się do suchej specyfikacji napięcia i przekroju – tu liczy się każdy detal. 

• Zacznij od sprawdzenia, do jakiej strefy Ex trafia przewód – czy to strefa 0, 1, czy może 2? W każdej z nich obowiązują inne kryteria techniczne, a np. w strefie 0 dopuszczalne są wyłącznie iskrobezpieczne obwody, co automatycznie eliminuje część standardowych rozwiązań. 
• Dalej – izolacja. Musi nie tylko trzymać parametry elektryczne, ale też zabezpieczać przed migracją gazów, odporna na UV, chemikalia, a nawet mikrouszkodzenia mechaniczne. 
• I jeszcze jedno: jeśli masz do czynienia z obwodami iskrobezpiecznymi, to kabel iskrobezpieczny nie może mieć dowolnej pojemności czy indukcyjności – wszystko musi się mieścić w wartościach granicznych (np. 200 pF/m i 1 µH/m). 
• Zwróć też uwagę, czy producent przewidział dany kabel do użytku w takich warunkach. Atex kabel nie zawsze znaczy to samo – często to Ty musisz ocenić zgodność z wymogami instalacyjnymi. 

A błędne założenie w tej kwestii? To nie tylko strata pieniędzy, ale ryzyko utraty bezpieczeństwa całej instalacji. Takie decyzje podejmuje się raz – ale ich skutki zostają na długo.

Jedna iskra, wiele problemów – dlaczego zwykły kabel w strefie zagrożonej wybuchem to proszenie się o katastrofę?

Niektórym może się wydawać, że „przewód to przewód” – byle miał odpowiednie napięcie i był dobrze zamontowany. Problem w tym, że w strefie Ex zasady są inne. Tu iskra to nie tylko zakłócenie – to realne zagrożenie. Dlatego zwykły przewód Ex nie ma racji bytu tam, gdzie kluczowa jest odporność na przebicie, migrację gazów czy zjawiska pojemnościowe. Największym błędem jest przenoszenie na grunt stref Ex rozwiązań z typowych instalacji przemysłowych. Takie podejście kończy się nie tylko błędami projektowymi, ale też naruszeniem norm, które mogą wykluczyć instalację z eksploatacji jeszcze przed odbiorem. 

W praktyce oznacza to jedno: stosuj tylko sprawdzone kable iskrobezpieczne Ex, które mają jasno określone parametry fizyczne i elektryczne, a ich producent deklaruje zgodność z wymogami projektowymi stref zagrożonych wybuchem. Przewody powinny mieć również właściwą strukturę żył – średnica pojedynczego drutu w kablu wielodrutowym nie może być przypadkowa. Niby szczegół, ale każdy szczegół tutaj ma znaczenie. Czy nie lepiej od razu sięgnąć po przewody Ex, które faktycznie spełniają normy i nie będą wąskim gardłem całej instalacji?

Jak rozpoznać, czy kabel Ex „nadaje się” do strefy 0 lub 1?

Strefy 0 i 1 to nie miejsca na eksperymenty. Jeśli instalacja wchodzi w kontakt z tym poziomem ryzyka, musisz mieć pewność, że każdy element – także kabel – jest przetestowany pod kątem ekstremalnych warunków. A to oznacza: odporność na zapłon, parametry zgodne z wymaganiami normy PN-EN 60079-14, ekranowanie, niska pojemność i konkretne limity indukcyjności. 

Co więcej, dla strefy 0 konieczne są przewody iskrobezpieczne – i to nie tylko z nazwy, ale rzeczywiście zaprojektowane do pracy w obwodach typu „i” (iskrobezpiecznych). Zdarza się, że spotkasz kable, które mają na etykiecie piękne hasła, ale po wczytaniu się w dokumentację okazuje się, że brakuje deklaracji zgodności z podstawowymi parametrami dla Ex. A to oznacza jedno: ten kabel po prostu się nie nadaje. Kabel ATEX? Jasne, ale nie każdy. Sama deklaracja, że „nadaje się do stref zagrożonych wybuchem” to za mało – liczą się dane: odporność na napięcie testowe, zgodność z limitem pojemności czy ekranowanie. 

Nie tylko odpowiednie przewody Ex! Dławiki, ekrany i inne detale, które mogą uratować życie (i instalację)

Dobór odpowiedniego kabla to jedno – ale to dopiero początek. W strefach zagrożonych wybuchem nawet najmniejsze niedociągnięcie w montażu może zniweczyć cały plan ochronny. Prawidłowo dobrane dławiki kablowe to absolutna podstawa – bez nich nie da się zapewnić odpowiedniej szczelności, a to otwarta furtka dla migracji gazów i pyłów. To właśnie tu zaczyna się prawdziwa sztuka montażu: dławik musi być kompatybilny nie tylko z przekrojem kabla, ale też z jego materiałem powłoki. 

Z kolei ekranowanie – często pomijane w mniej newralgicznych instalacjach – w strefie Ex jest obowiązkowe dla obwodów iskrobezpiecznych, zwłaszcza gdy mamy do czynienia z długimi odcinkami przewodów lub silnym polem elektromagnetycznym. Dobrą praktyką jest też separacja napięć – w jednym kablu nie powinno się prowadzić różnych napięć, nawet jeśli pozornie „wszystko działa”. Dlaczego? Bo w przypadku zwarcia lub przegrzania ryzyko nagłego wzrostu temperatury jest zbyt duże. A to już wystarczy, żeby zakwestionować zgodność całej instalacji z dokumentacją bezpieczeństwa. Jakie kable w strefie Ex? Te dobrze dobrane to jedno, ale bez dopiętego montażu, właściwego prowadzenia tras kablowych i odpowiedniego osprzętu – całość traci sens. I bezpieczeństwo.

Jaki kabel ATEX dobrać? Jeśli masz wątpliwości, podpowiemy!

Jeśli nie masz pewności, jakie kable w strefie Ex będą zgodne z normami, jak przeprowadzić rzetelną ocenę zagrożenia wybuchem, albo potrzebujesz wsparcia przy wdrażaniu wytycznych dyrektywy ATEX, warto skorzystać z usług Atex Doradztwo. Nasza firma od lat wykonuje audyty, a także pomaga w tworzeniu pełnej dokumentacji, analiz ryzyka i doborze właściwych rozwiązań technicznych – w tym także takich elementów jak przewody Ex, kabel ATEX czy elementy instalacji iskrobezpiecznej. Jesteśmy realnym wsparciem dla firm, które chcą działać legalnie, bezpiecznie i z pełnym spokojem – nie tylko na papierze.